کوهنوردی، یکی از جذابترین و در عین حال چالشبرانگیزترین فعالیتهای ورزشی و طبیعتگردی است که در سالهای اخیر طرفداران زیادی در میان مردم پیدا کرده است. اما برخلاف آنچه ممکن است از تصاویر فضای مجازی یا تجربههای سطحی برداشت شود، ورود به دنیای کوهنوردی نیازمند شناخت عمیق، آموزش اصولی و پیروی از استانداردهای حرفهای است. در حقیقت، کوهستان نه زمین بازی است و نه فضای تفریحی بیخطر؛ بلکه قلمرو نیرومند طبیعت است که قوانین خاص خود را دارد، و هرگونه بیتوجهی به آن، میتواند بهای سنگینی در پی داشته باشد.
اولین و مهمترین گام برای آغاز کوهنوردی، شروع تحت نظر یک باشگاه کوهنوردی مجاز و مربی حرفهای است. این موضوع صرفاً یک توصیه نیست؛ بلکه یک اصل ایمنی و اخلاقی در کوهنوردی به شمار میرود. باشگاههای دارای مجوز، فعالیتهای خود را با رعایت کامل استانداردهای فنی و ایمنی، زیر نظر فدراسیون کوهنوردی و با بیمه ورزشی اجرا میکنند. مربیان رسمی این باشگاهها نهتنها آموزشهای تخصصی دیدهاند، بلکه تجربه مواجهه با شرایط غیرقابل پیشبینی کوهستان را دارند؛ شرایطی که برای یک فرد بیتجربه میتواند مرگبار باشد.
متأسفانه در سالهای اخیر، شاهد رشد نگرانکننده گروههای خودجوش و لیدرهای غیرمجاز هستیم که بدون هیچگونه دانش فنی، مجوز قانونی یا بیمه مسئولیت، اقدام به برگزاری برنامههای کوهنوردی میکنند. این افراد نهتنها جان خود، بلکه جان همراهانشان را نیز در معرض خطر قرار میدهند. کوهستان قابل پیشبینی نیست. تغییرات ناگهانی آبوهوایی، مسیرهای گمشده، ریزش سنگ، خستگی مفرط یا پایین افت قند خون، تنها بخشی از مواردی هستند که تنها یک مربی حرفهای میتواند در لحظه برای آنها تصمیم درست بگیرد.
کوهنوردی حتی در سادهترین شکل خود نیز به تجهیزات، آموزش و راهبری درست نیاز دارد. برخلاف تصور عمومی، صعود به یک قله کوچک یا پیمایش چند ساعته در ارتفاع پایین، ممکن است به دلیل اشتباهات ابتدایی به حادثه منجر شود. در چنین شرایطی، اگر تیم فاقد سرپرست آموزشدیده یا مربی فنی باشد، خطر جدی جان افراد را تهدید میکند.
در کنار ایمنی، حضور در باشگاههای رسمی مزایای مهمی دیگری نیز دارد. از جمله بهرهمندی از آموزشهای فنی اولیه، آشنایی با اصول تغذیه در کوهستان، یادگیری نحوه استفاده از تجهیزات و همچنین آشنایی با مفاهیم حیاتی مانند جهتیابی، امداد و نجات، کنترل رفتار گروهی و احترام به طبیعت. این آموزشها نهتنها سطح آمادگی جسمی و ذهنی شما را بالا میبرند، بلکه از شما یک کوهنورد مسئول، آگاه و پایدار میسازند.
مسئله مهم دیگر، احترام به محیط زیست کوهستانی و اصول اکوتوریسم است. باشگاههای حرفهای نقش مهمی در آموزش این مسائل دارند. از جمله حمل زباله، جلوگیری از آلودگی صوتی، خودداری از روشن کردن آتش در نقاط آسیبپذیر، و رعایت مسیرهای مشخصشده. هر قدم ناآگاهانه در طبیعت ممکن است باعث فرسایش خاک، آسیب به پوشش گیاهی و برهم خوردن تعادل اکولوژیکی شود.
بنابراین اگر به کوهنوردی علاقهمند هستید و میخواهید این مسیر را آغاز کنید، توصیه ما این است که با یک باشگاه رسمی شروع کنید. با شرکت در دورههای پایه، زیر نظر مربیان دارای مجوز، و همراه با بیمه ورزشی، قدم اول را ایمن، اصولی و حرفهای بردارید. هر قلهای که روزی خواهید ایستاد، به شرط آن است که از مسیر درست آغاز کرده باشید. کوهستان دوست ماست، اما فقط زمانی که قوانینش را بشناسیم و به آن احترام بگذاریم.
نویسنده: مسلم ناظری؛ هفته نامه الکترونیکی کوهنوردان
